Câu chuyện bắt đầu từ vài năm trước, khi một chuyên gia về “giá trị truyền thống Trung Quốc” thường xuyên tổ chức các buổi giảng dạy trực tuyến. Nội dung ban đầu xoay quanh tri thức truyền thống, nhưng dần khéo léo chuyển sang quảng bá đầu tư phim ảnh với lời hứa “cải vận, sinh lời cao”.
Bị thuyết phục bởi những poster hào nhoáng và các “câu chuyện thành công”, một người phụ họ Lý đã rót 50.000 NDT (khoảng 193 triệu VNĐ) tiền dưỡng già vào một dự án phim. Tuy nhiên, bộ phim không bao giờ được công chiếu, còn “vị chuyên gia” sau đó biến mất. Khi liên hệ với những người cùng đầu tư, bà mới phát hiện hàng chục người cũng rơi vào tình cảnh tương tự.
Các dấu hiệu bất thường dần lộ diện khi tòa án quận Phiên Ngung (Quảng Châu) thụ lý hàng loạt vụ tranh chấp hợp đồng liên quan cùng một công ty - gọi là công ty X (tên công ty đã được thay đổi). Đáng chú ý, hầu hết hợp đồng đều có điều khoản “cam kết mua lại toàn bộ vốn đầu tư kèm lãi suất 8%/năm nếu phim không ra rạp”.
Nhận thấy dấu hiệu phi lý bởi đầu tư không thể “chắc thắng”, thẩm phán toà án quận Phiên Ngung đã quyết định mở rộng điều tra. Tổng cộng có tới 67 vụ kiện liên quan, với số tiền tranh chấp vượt 17 triệu NDT (677 tỷ VNĐ).
Lật tẩy “vỏ bọc đầu tư phim”
Qua quá trình phối hợp giữa các bộ phận xét xử dân sự và hình sự, cơ quan chức năng Trung Quốc xác định bản chất vụ việc không còn đơn thuần là tranh chấp hợp đồng.
Tại phiên tòa, công ty X không thể giải thích hợp lý sự chênh lệch lớn giữa chi phí sản xuất phim thực tế (chỉ khoảng 32 triệu NDT) và con số “thổi phồng” lên tới 200 triệu NDT trong hợp đồng chuyển nhượng lợi nhuận.
Hồ sơ sau đó được chuyển sang cơ quan công an Trung Quốc. Kết quả điều tra cho thấy, từ năm 2018, nhóm đối tượng do một người đàn ông họ Hàn cầm đầu đã lập nhiều công ty “bình phong”, mua lại một phần quyền lợi phim với giá thấp, sau đó thổi phồng giá trị và bán lại cho nhà đầu tư.
Nhóm này sử dụng chiêu trò “tạo hiệu ứng đám đông”, thổi phồng chi phí, phóng đại lợi nhuận và cam kết hoàn vốn, nhằm dụ dỗ người mua các suất đầu tư bị đội giá cao.
Đến tháng 9/2022, đối tượng Hàn ra đầu thú. Kết quả giám định tư pháp xác định, trong vòng 4 năm, đường dây này đã huy động trái phép 175 triệu NDT (677 tỷ VNĐ) từ hàng trăm nạn nhân tại Trung Quốc, gây thiệt hại thực tế hơn 88 triệu NDT (340 tỷ VNĐ).
Bản án nghiêm khắc và lời cảnh báo
Tháng 11/2023, Viện Kiểm sát Trung Quốc chính thức truy tố Hàn và các đồng phạm. Tòa án quận Phiên Ngung nhận định, bị cáo không có giấy phép tài chính nhưng vẫn công khai huy động vốn dưới danh nghĩa đầu tư phim, kèm cam kết trả gốc và lãi - đủ yếu tố cấu thành tội “tiêu thụ trái phép tiền gửi của công chúng” với quy mô đặc biệt lớn theo pháp luật nước này.
Tòa tuyên phạt bị cáo Hàn 14 năm tù, phạt tiền và buộc hoàn trả khoản thu bất chính cho các nạn nhân. Bản án phúc thẩm giữ nguyên quyết định sơ thẩm.
Theo cơ quan xét xử Trung Quốc, toàn bộ đường dây được vận hành theo mô hình: “mua quyền giá rẻ - thổi giá ảo - quảng bá online - bán lại giá cao”, trong khi phần lớn số tiền huy động không hề được đầu tư vào sản xuất phim mà bị chia nhau chiếm đoạt.
Thẩm phán phụ trách vụ án cảnh báo, các chiêu trò lừa đảo tại Trung Quốc hiện nay thường khoác lên mình “vỏ bọc” của những ngành nghề mới nổi, tận dụng sự thiếu thông tin để đánh vào lòng tham với lời hứa “lợi nhuận cao, không rủi ro”.
“Không có chuyện ‘miếng bánh từ trên trời rơi xuống’. Bất kỳ cam kết lợi nhuận nào đi ngược quy luật thị trường đều tiềm ẩn rủi ro lừa đảo. Nhà đầu tư cần tỉnh táo, lựa chọn kênh hợp pháp và kiểm chứng thông tin kỹ lưỡng”, vị này nhấn mạnh.
