Vào mùa nóng, điều hòa gần như trở thành thiết bị hoạt động thường xuyên trong nhiều gia đình. Cũng vì vậy, câu hỏi dùng điều hòa thế nào để bớt tốn điện luôn được quan tâm. Khi nhìn vào điều khiển, nhiều người thường chọn ngay chế độ Eco, Energy Saver hoặc Econo vì cho rằng đây là lựa chọn tiết kiệm nhất.
Thực tế, nhận định này không sai nhưng chưa đầy đủ. Bởi trên nhiều điều khiển điều hòa, còn một chế độ tiêu thụ ít điện hơn Eco. Đó là Fan Only hoặc Fan Mode.
Fan Only, hay Fan Mode, là chế độ chỉ chạy quạt dàn lạnh của điều hòa. Khi chọn chế độ này, máy nén không hoạt động. Điều hòa lúc này gần giống như một chiếc quạt treo tường hoặc quạt gắn trong dàn lạnh, có nhiệm vụ thổi và luân chuyển không khí trong phòng.
Theo Daikin Malaysia, ở Fan Mode, quạt vẫn chạy nhưng máy nén được tắt. Không khí trong phòng chỉ được tuần hoàn lại, chứ nhiệt độ và độ ẩm gần như không thay đổi. Đây là lý do chế độ này tiêu thụ ít điện hơn rất nhiều so với các chế độ làm lạnh thông thường.
Endesa, công ty năng lượng tại Tây Ban Nha, cũng mô tả Fan Mode là chế độ có mức tiêu thụ điện tối thiểu vì chỉ kích hoạt quạt, không vận hành máy nén. Trong cấu tạo của điều hòa, máy nén là bộ phận tiêu tốn nhiều điện nhất. Khi bộ phận này không chạy, lượng điện tiêu thụ vì thế giảm mạnh.
Nói cách khác, bật Fan Only có thể giúp người dùng thấy có gió, phòng bớt tù túng hơn, nhưng nhiệt độ thực tế sẽ không giảm như khi bật Cool, Eco hay Dry.
Fan Only khác Eco ở điểm nào?
Eco, Energy Saver hay Econo là nhóm chế độ được thiết kế để tiết kiệm điện trong quá trình làm lạnh. Khi bật Eco, điều hòa vẫn làm mát phòng, nhưng máy sẽ điều chỉnh công suất, hạn chế việc máy nén chạy quá mạnh hoặc quá lâu. Một số hãng còn kết hợp cảm biến và thuật toán để cân bằng giữa tiết kiệm điện và cảm giác dễ chịu.
Panasonic từng giải thích chế độ Eco with A.I. có thể theo dõi điều kiện trong phòng và tự điều chỉnh công suất để giảm điện năng tiêu thụ. Daikin Singapore cũng cho biết Econo Mode ưu tiên hiệu quả năng lượng, giúp máy hoạt động ở mức nhẹ hơn, tránh làm lạnh quá mức.
Có thể hiểu ngắn gọn: Eco là chế độ nên dùng khi vẫn cần làm lạnh nhưng muốn tiết kiệm điện; còn Fan Only là chế độ nên dùng khi phòng đã đủ mát hoặc thời tiết không quá oi, người dùng chỉ cần không khí lưu thông.
Vì thế, nói Fan Only “tiết kiệm hơn Eco” là đúng nếu chỉ nói về lượng điện tiêu thụ. Nhưng nếu đặt trong nhu cầu làm mát thực tế, Eco vẫn là lựa chọn hợp lý hơn trong nhiều trường hợp.
Khi nào nên dùng Fan Only?
Fan Only phát huy hiệu quả nhất khi phòng đã được làm mát trước đó. Chẳng hạn, người dùng có thể bật Cool hoặc Eco trong một khoảng thời gian để đưa nhiệt độ phòng về mức dễ chịu, sau đó chuyển sang Fan Only để duy trì luồng gió và cảm giác thoáng.
Chế độ này cũng phù hợp vào buổi tối, khi thời tiết bên ngoài đã dịu hơn, hoặc trong những ngày không quá nóng, phòng chỉ hơi bí do thiếu lưu thông không khí. Một số chuyên gia HVAC tại Australia cho rằng Fan Mode có thể hữu ích vào những đêm thời tiết dễ chịu, khi người dùng không cần làm lạnh chủ động nhưng vẫn muốn không khí trong phòng không bị tù đọng.
Ngược lại, không nên dùng Fan Only trong những ngày nóng ẩm với kỳ vọng phòng sẽ mát nhanh. Daikin Malaysia lưu ý Fan Mode không hiệu quả nếu phòng quá nóng hoặc quá ẩm, bởi nó không thay đổi nhiệt độ và độ ẩm trong phòng. Trong trường hợp nồm ẩm, Dry Mode thường phù hợp hơn. Nếu nhiệt độ cao, Cool hoặc Eco vẫn là lựa chọn thực tế hơn.
Người dùng cũng nên phân biệt giữa Fan Mode và Fan Speed. Fan Mode là một chế độ vận hành, khi đó điều hòa chỉ thổi gió. Còn Fan Speed là tốc độ quạt, có thể chỉnh thấp, trung bình, cao hoặc tự động ngay cả khi máy đang ở chế độ Cool hay Eco. Vì vậy, thấy biểu tượng “Fan” trên điều khiển chưa chắc nghĩa là điều hòa đã ngừng làm lạnh.
Để dùng Fan Only hiệu quả hơn, nên đóng cửa phòng sau khi đã làm mát, kéo rèm nếu có nắng chiếu trực tiếp và hạn chế các nguồn phát nhiệt như bếp, đèn công suất lớn, thiết bị điện tử hoạt động liên tục. Ngoài ra, lưới lọc điều hòa cần được vệ sinh định kỳ, bởi khi bật Fan Only, máy sẽ liên tục thổi và tuần hoàn không khí trong phòng. Lưới lọc bẩn có thể khiến luồng gió yếu đi, đồng thời ảnh hưởng đến chất lượng không khí.
