Theo tín ngưỡng dân gian, thần Tài là vị thần trông coi tiền bạc, của cải, biểu trưng cho sự sung túc, giàu có và tài lộc. Nhiều gia đình, đặc biệt là những người làm ăn, buôn bán, thờ cúng thần Tài với mong muốn cầu một năm hanh thông, phát đạt.
Ngày
Món cá lóc nướng trong mâm lễ cúng ngày vía thần Tài. (Ảnh: Tuệ Lâm)
Trả lời Znews, chuyên gia phong thủy Mai Văn Sinh lại cho rằng, việc cá lóc nướng xuất hiện trong mâm cúng vía thần Tài của người miền Nam còn bắt nguồn từ đặc trưng đời sống vùng sông nước.
Nam Bộ vốn là vùng đất gắn liền với hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt. Từ xa xưa, cư dân nơi đây sinh sống dựa nhiều vào nguồn thủy sản phong phú. Trong đó, cá lóc là loài cá phổ biến, có khả năng thích nghi cao với môi trường tự nhiên và xuất hiện thường xuyên trong bữa cơm hằng ngày của người dân.
Không chỉ là một loại thực phẩm quen thuộc, cá lóc còn mang ý nghĩa biểu trưng cho sự cần cù, bền bỉ và tinh thần đoàn kết lao động. Việc chọn cá lóc làm lễ vật dâng cúng thần Tài thể hiện sự biết ơn đối với thiên nhiên đã ban tặng nguồn lợi thủy sản dồi dào, đồng thời gửi gắm ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Bên cạnh đó, trong quan niệm phong thủy dân gian, cá lóc còn được xem là biểu tượng của sự sung túc và thịnh vượng. Đặt một con cá lóc trên mâm cúng thần Tài mang ý nghĩa cầu mong gia đình luôn đủ đầy, khỏe mạnh và phát triển ổn định.
Ở góc độ văn hóa ẩm thực, cá lóc nướng là món ăn dân dã, cách chế biến không cầu kỳ nhưng vẫn giữ được hương vị đặc trưng. Việc lựa chọn món cá lóc nướng không chỉ phản ánh tinh thần giản dị của cư dân Nam Bộ mà còn tôn vinh nét văn hóa ẩm thực truyền thống của vùng sông nước.
Đáng chú ý, cá lóc nướng không chỉ xuất hiện trong ngày vía thần Tài mà còn là lễ vật quen thuộc trong mâm cúng tiễn ông Công ông Táo chầu trời vào ngày 23 tháng Chạp. Điều này cho thấy vai trò của món ăn này trong đời sống tâm linh của người dân miền Nam.
Cá lóc nướng không chỉ xuất hiện trong ngày vía thần Tài mà còn là lễ vật quen thuộc trong mâm cúng khác của người dân Nam Bộ.
Những lưu ý khi cúng vía thần Tài
Theo quan niệm dân gian, mâm cúng ngày vía thần Tài cần được chuẩn bị chu đáo, sắp xếp gọn gàng và trang trọng. Các lễ vật thường bao gồm hoa tươi, trái cây, nhang đèn, vàng mã và bộ tam sên gồm thịt heo, tôm và trứng. Việc bày biện nên hài hòa, phù hợp với không gian thờ cúng để tạo sự tôn nghiêm.
Riêng với cá lóc nướng dùng để cúng, người dân lưu ý phải để nguyên con, không cạo vảy, không cắt vây và đuôi. Khi nướng trui, cá thường được xiên thẳng bằng mía chẻ qua miệng để giữ dáng thẳng, đẹp mắt khi đặt lên mâm lễ.
Thời điểm cúng cũng là yếu tố được nhiều gia đình quan tâm. Theo quan niệm phổ biến, cúng thần Tài vào buổi sáng ngày mùng 10 tháng Giêng được cho là mang lại nhiều may mắn và thuận lợi. Tuy nhiên, trong trường hợp không thể thực hiện vào buổi sáng, gia chủ có thể cúng vào buổi trưa hoặc chiều cùng ngày, tránh thực hiện quá muộn vào ban đêm.
Quan trọng hơn cả là tâm thế của người thực hiện nghi lễ. Việc cúng bái cần được tiến hành với thái độ thành kính, tôn trọng, tránh phô trương hay lãng phí.
Sau khi hoàn tất nghi lễ, cá lóc nướng cùng các lễ vật khác sẽ được các thành viên trong gia đình cùng thụ lộc. Theo quan niệm truyền thống, không nên để đồ cúng thừa mứa hoặc bỏ phí, mà nên sử dụng hợp lý, thể hiện sự trân trọng đối với thực phẩm và công sức chuẩn bị.
Ngày vía thần Tài không chỉ là dịp cầu tài lộc, mà còn phản ánh nét văn hóa đặc trưng của từng vùng miền. Với người dân Nam Bộ, hình ảnh con cá lóc nướng nghi ngút khói trong sáng mùng 10 tháng Giêng đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống văn hóa tín ngưỡng, gắn với lịch sử khai phá và sinh hoạt của cư dân vùng đất phương Nam.
Tham khảo ngay bài viết văn khấn thần Tài hằng ngày và mùng 1, ngày rằm, mùng 10 hằng tháng
