Theo dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số, lấy ý kiến ngày 16/3 và dự kiến trình Chính phủ ban hành trước 30/4, khoản hỗ trợ tài chính 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh áp dụng cho ba nhóm chính.
Thứ nhất, phụ nữ là người dân tộc thiểu số rất ít người hoặc có chồng thuộc nhóm dân tộc này. Thứ hai là phụ nữ sinh con tại các tỉnh, thành có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế. Thứ ba là phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Đối với trường hợp sinh đủ hai con trước 35 tuổi, điều kiện là tại thời điểm sinh, người mẹ không quá 35 tuổi.
Một cán bộ y tế ở Cần Thơ tư vấn sinh con cho phụ nữ tại địa phương. (Ảnh: Như Loan)
Theo Bộ Y tế, chính sách hỗ trợ này chỉ áp dụng đối với các trường hợp phát sinh sau khi nghị định có hiệu lực, không áp dụng cho những phụ nữ đã sinh đủ hai con trước 35 tuổi trước thời điểm đó.
Ngoài mức hỗ trợ chung 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh, chính quyền cấp tỉnh có thể căn cứ khả năng ngân sách để quyết định mức hỗ trợ cao hơn. Trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng được hưởng hỗ trợ, họ vẫn được nhận đầy đủ các chế độ tương ứng.
Chính sách này nằm trong dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số, được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 10/12/2025 và dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2026. Việc ban hành luật đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chính sách dân số, khi trọng tâm không còn chỉ là kế hoạch hóa gia đình mà hướng đến cách tiếp cận toàn diện hơn về dân số và phát triển.
Luật gồm 8 chương, 30 điều, quy định nhiều nội dung như truyền thông, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế; giảm mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; và nâng cao chất lượng dân số. Văn bản cũng xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện chính sách dân số.
Bên cạnh hỗ trợ tài chính, luật còn đưa ra một số chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các gia đình sinh con. Lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, trong khi lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con. Gia đình có từ hai con đẻ trở lên cũng được ưu tiên khi mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Theo cơ quan soạn thảo, các chính sách này nhằm giảm bớt áp lực kinh tế cho gia đình trẻ, qua đó khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con và nuôi dạy con tốt hơn.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết cùng với dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Dân số, Bộ Y tế đang xây dựng hai thông tư liên quan đến danh mục bệnh bẩm sinh cần sàng lọc trước sinh, sơ sinh và danh mục bệnh di truyền liên quan đến giới tính phục vụ chẩn đoán, điều trị.
Theo ông, việc hoàn thiện các văn bản hướng dẫn sẽ giúp sớm đưa các chính sách của Luật Dân số vào thực tiễn, góp phần giải quyết những thách thức mới về dân số trong thời gian tới.
