Từ tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trị giá hàng chục tỷ USD, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các tuyến metro tại Hà Nội và TP.HCM cho tới chiến lược chuyển đổi năng lượng và điện hạt nhân, nhu cầu về một lực lượng lao động đủ trình độ, đủ sức bền và được bảo vệ toàn diện đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Được đồng tổ chức bởi Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Đại học Wolverhampton (Vương quốc Anh) và Hội đồng Quốc tế về Nghiên cứu và Đổi mới trong Xây dựng (CIB), Hội thảo Quốc tế CIB-ICONS 2026 (diễn ra từ 20-22/05) chọn cách tiếp cận trực diện vào “điểm nóng” này.
Thông qua hai tiểu ban chuyên môn W099 (An toàn, Sức khỏe và Phúc lợi) và W123 (Con người trong Xây dựng), hội thảo sẽ tập trung thảo luận các giải pháp nhằm tái định hình tư duy về an toàn lao động, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa làm việc bền vững cho các đại công trường của tương lai.
“An toàn” không còn chỉ là chiếc mũ bảo hộ
Lịch sử ngành công nghiệp xây dựng vốn luôn đi kèm với rủi ro cao về tai nạn lao động, đặc biệt là tại những đại công trường. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), ngành xây dựng chiếm khoảng 30% số vụ tai nạn lao động tử vong toàn cầu. Tại Việt Nam, các báo cáo cũng chỉ ra đây là nhóm ngành dẫn đầu về các vụ tai nạn nghiêm trọng trong nhiều năm qua.
Bước vào làn sóng siêu dự án mới, bài toán rủi ro không chỉ tăng lên về mặt số lượng mà còn biến đổi hoàn toàn về bản chất. Việc thi công tuyến đường sắt tốc độ cao vận hành ở tốc độ 350 km/h, triển khai các thiết bị siêu trường siêu trọng tại sân bay Long Thành hay phát triển các nhà máy điện hạt nhân đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối đối và hệ số rủi ro bằng không (Zero-tolerance).
Điều đó đồng nghĩa mô hình lao động phổ thông, thời vụ và thiếu đào tạo bài bản sẽ không còn phù hợp với các công trường tương lai.
Các chuyên gia thuộc mạng lưới CIB W099 và W123 cũng cho rằng khái niệm “an toàn” hiện đại cần được hiểu rộng hơn rất nhiều so với việc trang bị dây đai hay lưới chống rơi. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng cực đoan ngày càng gia tăng tại Việt Nam, sức khỏe thể chất của công nhân đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ mới.
Song song với đó là áp lực tiến độ từ các siêu dự án nghìn tỷ, dễ dẫn tới tình trạng quá tải lao động, kéo theo những khủng hoảng về sức khỏe tinh thần - một vấn đề vốn vẫn còn ít được nhắc tới tại nhiều công trường xây dựng trong nước.
Theo các chuyên gia, nếu không tái định nghĩa khái niệm “việc làm bền vững” và “văn hóa an toàn”, nguồn lực con người có nguy cơ bị bào mòn ngay trong quá trình phát triển.
Kiến tạo giải pháp từ lõi liên kết "Ba nhà"
Điểm đáng chú ý của CIB-ICONS 2026 là cách tiếp cận thực tiễn thông qua mô hình liên kết “Ba nhà”: Nhà nước - Nhà trường/Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp.
Ở cấp độ quản lý, vai trò của Nhà nước được xác định là kiến tạo hành lang pháp lý và chuẩn hóa các tiêu chuẩn an toàn theo hướng tiệm cận quốc tế. Với quy mô và độ phức tạp của các siêu dự án quốc gia, việc xây dựng bộ tiêu chuẩn minh bạch không chỉ nhằm bảo vệ người lao động mà còn giúp sàng lọc các nhà thầu yếu năng lực, hạn chế nguy cơ chậm tiến độ hoặc sự cố công trình.
Trong khi đó, các trường đại học và mạng lưới nghiên cứu quốc tế đóng vai trò “vườn ươm” tri thức và đổi mới tư duy từ gốc. Một trong những chủ đề trọng tâm của diễn đàn là chiến lược “Phòng ngừa rủi ro thông qua thiết kế” (Prevention through Design – PtD).
Theo cách tiếp cận này, rủi ro tai nạn cần được xử lý ngay từ trên bản vẽ thiết kế thay vì chờ đến giai đoạn thi công mới tìm cách khắc phục. Điều này đòi hỏi các kỹ sư, kiến trúc sư tương lai không chỉ giỏi chuyên môn kỹ thuật mà còn phải được đào tạo về tư duy quản trị an toàn và phát triển bền vững.
Đối với khối doanh nghiệp, thông điệp được nhấn mạnh là văn hóa an toàn cần đi vào thực chất thay vì dừng ở các khẩu hiệu hình thức. Các doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số như BIM, AI hay cảm biến IoT để giám sát điều kiện lao động theo thời gian thực, từ đó giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe người lao động hiệu quả hơn.
Theo các chuyên gia, đầu tư cho con người không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là khoản đầu tư bền vững nhất để đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính liên tục của các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Dự kiến quy tụ hơn 150 học giả, chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp trong và ngoài nước, CIB-ICONS 2026 được kỳ vọng trở thành một diễn đàn quốc tế quan trọng kết nối tri thức, kinh nghiệm và các mô hình quản trị tiên tiến trong lĩnh vực xây dựng.
