Điều đáng nói, toàn thị trấn chỉ ghi nhận khoảng 41 ca, đồng nghĩa riêng một con đường đã chiếm phần lớn. Nghi vấn nhanh chóng đổ dồn vào một “di sản” từ quá khứ: bãi chôn lấp rác thải công nghiệp tồn tại từ hơn nửa thế kỷ trước.
Câu chuyện bắt đầu được chú ý rộng rãi vào ngày 21/4/2026, khi dữ liệu ca bệnh trong khu vực nhỏ này được công bố. Với quy mô dân số không lớn, số ca ung thư tăng bất thường trở thành tín hiệu mà giới y tế không thể làm ngơ.
Người đầu tiên lần theo dấu vết không phải cơ quan chức năng, mà là một cư dân địa phương. Rusty Morris, 46 tuổi, từng sống tại khu vực này, nhận ra nhiều người quen của mình lần lượt mắc ung thư. Từ nghi ngờ ban đầu, ông tự thu thập thông tin từ bạn bè, hàng xóm, thậm chí cả những người quen từ thời thơ ấu.
Morris vẽ lại một bản đồ khu phố, đánh dấu chữ “X” vào những ngôi nhà có người mắc bệnh. Kết quả khiến chính ông cũng sốc: riêng First Street đã có 28 ca. Khi mở rộng ra toàn thị trấn, con số ít nhất là 41.
Theo Alexis Mraz, chuyên gia y tế công cộng tại The College of New Jersey, Mỹ, mật độ ca bệnh như vậy là “cao bất thường” so với quy mô cộng đồng. Bà cho rằng khu vực này cần được điều tra khẩn cấp để xác định nguyên nhân thực sự.
Dù chưa có kết luận chính thức, một địa điểm đang bị đặt dưới “kính hiển vi”: khu công nghiệp cũ Aeromarine Industrial Park. Nơi này từng là một sân bay nhỏ trước khi bị chuyển đổi thành bãi chôn lấp rác vào năm 1962 và đóng cửa năm 1979.
Nhiều báo cáo môi trường cho thấy khu vực này có thể đã rò rỉ các chất gây ung thư ra môi trường xung quanh trong suốt hơn 50 năm, bao gồm không khí, nguồn nước và đất. Một nghiên cứu công bố năm 2010 phát hiện ít nhất 5 loại chất có khả năng gây ung thư, liên quan đến hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như ung thư phổi, ung thư vú, ung thư bàng quang, ung thư tuyến tụy, ung thư tuyến tiền liệt, bệnh bạch cầu và ung thư hạch.
Các chuyên gia môi trường lý giải rằng vào thời điểm những năm 1960-1970, quy định xử lý rác thải còn lỏng lẻo. Nhiều loại chất thải nguy hại bị chôn lẫn với rác sinh hoạt mà không có hệ thống cách ly phù hợp. Theo thời gian, các hóa chất này có thể ngấm vào đất, lan vào nguồn nước hoặc phát tán trong không khí, tạo ra nguy cơ kéo dài hàng chục năm.
Điều khiến người dân càng lo lắng là dù bãi rác đã đóng cửa từ lâu, số ca bệnh mới vẫn tiếp tục xuất hiện. Morris cho biết ông vẫn đều đặn cập nhật bản đồ của mình. Một trong những trường hợp gần đây là một phụ nữ 36 tuổi sống sót sau ung thư buồng trứng, trong khi cha cô qua đời vì ung thư phổi dù không hút thuốc.
Tuy vậy, đến nay, khu vực này vẫn chưa được chính thức công nhận là “cụm ung thư” (cancer cluster), thuật ngữ dùng để chỉ hiện tượng số ca ung thư cao bất thường trong một khu vực địa lý cụ thể. Cơ quan Bảo vệ Môi trường bang New Jersey (DEP) cho biết đang thảo luận các bước tiếp theo, có thể bao gồm đánh giá tác động sức khỏe và phương án xử lý triệt để khu bãi chôn lấp cũ.
Câu chuyện tại Keyport là lời nhắc rõ ràng rằng những vấn đề môi trường trong quá khứ có thể để lại hậu quả kéo dài nhiều thập kỷ. Ngay cả khi bãi rác đã ngừng hoạt động, rủi ro vẫn có thể âm thầm tồn tại nếu không được kiểm soát và xử lý đúng cách.
Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia cho rằng việc theo dõi sức khỏe cộng đồng, kiểm tra môi trường định kỳ và minh bạch thông tin là yếu tố then chốt để bảo vệ người dân. Bởi đôi khi, những gì đã bị chôn vùi từ rất lâu vẫn có thể âm thầm ảnh hưởng đến hiện tại.
Nguồn và ảnh: NYPost
